Ο Άγιος Ιλαρίωνας ο Μέγας γεννήθηκε το 291 στο Παλαιστινιακό χωριό Ταβάφα. Εστάλη για να σπουδάσει επιστήμες στην Αλεξάνδρεια, όπου γνώρισε τους Χριστιανούς και έλαβε ιερό βάπτισμα. Έχοντας ακούσει για την αγγελική ζωή του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου (17 Ιανουαρίου), ο Ιλαρίωνας πήγε σε αυτόν για να μάθει πώς να ευχαριστεί τον Θεό. Σύντομα ο Ιλαρίωνας επέστρεψε στην πατρίδα του. Οι γονείς του είναι ήδη νεκροί. Έχοντας διανείμει περιουσία σε συγγενείς και ζητιάνους, ο Ιλαρίωνας εγκαταστάθηκε στην έρημο κοντά στην πόλη Μάιουμ. 

Ο μοναχός αγωνίστηκε έντονα με ακάθαρτες σκέψεις που ενοχλούσαν το μυαλό του και φλεγόταν τη σάρκα του, ξεπερνώντας τις με σκληρή δουλειά, νηστεία και επιμελή προσευχή. Ο διάβολος τρομοκρατούσε τον άγιο με φαντάσματα και εμφανίσεις. Κατά τη διάρκεια της προσευχής, Ο Άγιος Ιλαρίωνας άκουσε το κλάμα των παιδιών, το λυγμό των γυναικών, το βρυχηθμό των λιονταριών και άλλων ζώων. Ο μοναχός κατάλαβε ότι αυτές οι φρίκες προκλήθηκαν από δαίμονες για να τον διώξουν από την έρημο, οπότε ξεπέρασε τον φόβο του με τη βοήθεια ένθερμης προσευχής.

Μια μέρα, ο Άγιος Ιλαρίωνας δέχθηκε επίθεση από ληστές, και με τη δύναμη του λόγου του τους έπεισε να εγκαταλείψουν τη ζωή του εγκλήματος. Σύντομα ολόκληρη η Παλαιστίνη έμαθε για τον ιερό ασκητή. Ο Κύριος έδωσε στον Άγιο Ιλαρίωνα τη δύναμη να εκδιώξει ακάθαρτα πνεύματα. Με αυτό το ευγενικό δώρο, απελευθέρωσε πολλούς άρρωστους από τους δεσμούς τους. Οι άρρωστοι ήρθαν για θεραπεία και ο μοναχός θεράπευσε ασθένειες δωρεάν, λέγοντας ότι η χάρη του Θεού δεν ήταν προς πώληση. Μέσα από την αίσθηση της όσφρησης, ο Άγιος έμαθε τι είδους πάθος είχε αυτό ή εκείνο το άτομο. 

Όσοι ήθελαν να σώσουν τις ψυχές τους υπό την καθοδήγησή του ήρθαν επίσης στον Άγιο Ιλαρίωνα. Με την ευλογία του μοναχού, άρχισαν να δημιουργούνται μοναστήρια σε όλη την Παλαιστίνη. Μετακινώντας από το ένα μοναστήρι στο άλλο, καθιέρωσε σε αυτά έναν αυστηρό ασκητικό τρόπο ζωής. Επτά χρόνια πριν από το θάνατό του (+ 371-372), ο μοναχός Ιλαρίωνας εγκαταστάθηκε στην Κύπρο, όπου εργάστηκε σε ένα έρημο μέρος μέχρι που ο Κύριος τον κάλεσε στον εαυτό του.