Μήνυμα για τη διαχρονική σημασία της πνευματικής επιλογής απηύθυνε ο Πατριάρχης Σερβίας Πορφύριος κατά τον εορτασμό του Βίντοβνταν, μίας από τις σημαντικότερες επετειακές ημέρες της σερβικής ιστορίας. Κατά τη διάρκεια της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας στη Μονή Ραβάνιτσα, τόνισε ότι το νόημα της ημέρας δεν περιορίζεται στην ιστορική μνήμη, αλλά αφορά τη διαρκή ηθική επιλογή που καλείται να κάνει κάθε άνθρωπος.
Η Θεία Λειτουργία τελέστηκε στη Μονή Ραβάνιτσα, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία ιδρύθηκε τον 14ο αιώνα από τον πρίγκιπα Λάζαρο Χρεμπελιάνοβιτς και φιλοξενεί τα ιερά λείψανά του. Στην ακολουθία συμμετείχαν κληρικοί από διάφορες μητροπόλεις, ενώ μετά το πέρας της τελετής τη μονή επισκέφθηκε ο Πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, συνοδευόμενος από υπουργούς και πολιτικά στελέχη.
Στο κήρυγμά του, ο Πατριάρχης Πορφύριος υπογράμμισε ότι το Βίντοβνταν δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ιστορική επέτειος ή εθνικό σύμβολο.
«Κάθε γενιά έχει το δικό της Κόσοβο και κάθε άνθρωπος τη δική του προσωπική επιλογή ανάμεσα στο πρόσκαιρο και το αιώνιο, ανάμεσα στον εγωισμό και την αγάπη, ανάμεσα στον φόβο και την εμπιστοσύνη στον Θεό», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στον πρίγκιπα Λάζαρο, ο οποίος σκοτώθηκε μετά τη Μάχη του Κοσσυφοπεδίου το 1389, ο Προκαθήμενος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας σημείωσε ότι «δεν επέλεξε τον θάνατο, αλλά την αιώνια ζωή», παραμένοντας πιστός στη χριστιανική πίστη. Όπως εξήγησε, για την Εκκλησία η λεγόμενη «Διαθήκη του Κοσσυφοπεδίου» συνδέεται πρωτίστως με το Ευαγγέλιο και εκφράζει την επιλογή των πνευματικών αξιών, πέρα από την ιστορική διάσταση του γεγονότος.
Η Μάχη του Κοσσυφοπεδίου πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουνίου 1389, όταν ο πρίγκιπας Λάζαρος ηγήθηκε των ενωμένων δυνάμεων Σέρβων και Βόσνιων ηγεμόνων εναντίον του οθωμανικού στρατού. Κατά τη σύγκρουση σκοτώθηκαν τόσο ο Οθωμανός σουλτάνος Μουράτ Α΄ όσο και ο ίδιος ο Λάζαρος, ο οποίος συνελήφθη μετά τη μάχη και εκτελέστηκε.
Παρότι η έκβαση της μάχης δεν ανέδειξε σαφή νικητή, οι απώλειες των σερβικών ηγεμονιών υπήρξαν ιδιαίτερα βαριές, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για την οθωμανική κυριαρχία στο μεγαλύτερο μέρος των Βαλκανίων επί σχεδόν πέντε αιώνες.
Μετά τον θάνατό του, ο Λάζαρος ανακηρύχθηκε άγιος και μάρτυρας από τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία. Με την πάροδο του χρόνου διαμορφώθηκε γύρω από το πρόσωπό του η παράδοση της επιλογής ανάμεσα στο «επίγειο βασίλειο» και τη «Βασιλεία των Ουρανών». Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, λίγο πριν από τη μάχη του προσφέρθηκε η δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα στη στρατιωτική νίκη και την αιώνια σωτηρία, επιλέγοντας τελικά τον πνευματικό δρόμο.
Η παράδοση αυτή αποτέλεσε τη βάση της λεγόμενης «Διαθήκης του Κοσσυφοπεδίου», ενός από τους σημαντικότερους πυλώνες της ιστορικής μνήμης και της εθνικής ταυτότητας των Σέρβων. Για τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία συμβολίζει κυρίως την αφοσίωση στις χριστιανικές αξίες, ενώ στη δημόσια ζωή της Σερβίας εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς της εθνικής συνείδησης.
Η Μονή Ραβάνιτσα, που οικοδομήθηκε από τον ίδιο τον πρίγκιπα Λάζαρο λίγο πριν από τη Μάχη του Κοσσυφοπεδίου, εξελίχθηκε μετά τη μεταφορά των λειψάνων του σε σημαντικό κέντρο προσκυνήματος, πνευματικής ζωής και σερβικής γραμματείας. Παρά τις επανειλημμένες καταστροφές που υπέστη κατά τους πολέμους με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αποκαταστάθηκε κάθε φορά και σήμερα παραμένει ένας από τους σημαντικότερους μεσαιωνικούς θρησκευτικούς και ιστορικούς τόπους της Σερβίας, όπου εορτάζεται παραδοσιακά το Βίντοβνταν.
-
Τι να κρατήσει κανείς;
Ολγα Κουτανινα
Όλοι οι Συγγραφείς