Πόσο σημαντικό είναι να είναι ο σύζυγος και η σύζυγος φίλοι; Το ερώτημα ακούγεται απλό, σχεδόν αυτονόητο. Κι όμως, στην εποχή των εύκολων ρήξεων και των γρήγορων διαζυγίων, μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ.

Μια εικόνα μέσα σε έναν ναό στάθηκε αφορμή για σκέψη: ένα ηλικιωμένο ζευγάρι, με λευκά μαλλιά και ήρεμο βλέμμα, κρατιόταν χέρι-χέρι και άκουγε το κήρυγμα. Ο ιερέας μιλούσε για τη συχνότητα των διαζυγίων και για τα παράπονα που ακούει συχνά στην εξομολόγηση. «Ο σύζυγος ποιος είναι; Ο πρώτος σου φίλος», τόνισε, παραπέμποντας στα λόγια της Γραφής: «ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα…».

Η φράση αυτή δεν είναι απλώς μια θρησκευτική διατύπωση. Είναι μια ριζική ιεράρχηση σχέσεων. Ο γάμος δεν είναι προέκταση της πατρικής οικογένειας ούτε κοινωνικό συμβόλαιο συνύπαρξης. Είναι μια νέα, πρωταρχική σχέση, όπου ο άλλος γίνεται «οικείος» με τρόπο απόλυτο. Και αυτό δεν μπορεί να σταθεί χωρίς φιλία.

Ένα άλλο ζευγάρι, έτοιμο να γιορτάσει χρυσό γάμο πενήντα ετών, αποκάλυψε το «μυστικό» του με μια φράση: «Όποιος υποχωρεί, νικά». Δεν έχει σημασία ποιος έχει δίκιο. Σημασία έχει να επιστρέφει η ειρήνη. Σε μια κοινωνία που μας μαθαίνει να επιβεβαιωνόμαστε, να διεκδικούμε, να «κερδίζουμε» τις διαφωνίες, αυτή η στάση ακούγεται σχεδόν επαναστατική.

Άλλοι, παντρεμένοι πάνω από σαράντα ή πενήντα χρόνια, μίλησαν για κοινή πορεία, για κοινή εργασία, για κοινή προσευχή. Κάποιοι είχαν έναν άγραφο κανόνα: να μη δύει ο ήλιος πριν συμφιλιωθούν. Δεν πρόκειται για ρομαντικές εξιδανικεύσεις. Πρόκειται για καθημερινή άσκηση χαρακτήρα.

Τι κοινό έχουν όλες αυτές οι ιστορίες; Αγάπη, ναι. Αλλά όχι μόνο ως συναίσθημα. Αγάπη ως επιλογή. Και δίπλα της, φιλία: εμπιστοσύνη, ανοιχτή καρδιά, κοινά ενδιαφέροντα, χιούμορ, υπομονή. Η φιλία επιτρέπει να δεις τον άλλον όχι ως αντίπαλο σε μια διαφωνία, αλλά ως σύμμαχο σε έναν κοινό αγώνα.

Ίσως τελικά ο γάμος να μην κρίνεται στις μεγάλες υποσχέσεις της αρχής, αλλά στις μικρές καθημερινές υποχωρήσεις. Στη διάθεση να ακούσεις πριν απαντήσεις. Στην απόφαση να προστατεύσεις τη σχέση περισσότερο από τον εγωισμό σου.

«Θα αφήσει ο άνθρωπος…» λέει το ιερό κείμενο. Θα αφήσει για να ενωθεί. Θα αποδεσμευτεί από το «εγώ» για να οικοδομήσει το «εμείς». Και αυτό το «εμείς», όταν θεμελιώνεται στη φιλία, μπορεί να αντέξει όχι μόνο δεκαετίες, αλλά μια ολόκληρη ζωή.