Σε μια συνάντηση ομάδας μελέτης της Αγίας Γραφής, καθώς συζητούσαμε το Ευαγγέλιο, ανέφερα ότι, σύμφωνα με τις Γραφές, ο Θεός χαρίζει στον άνθρωπο ελευθερία. Η φράση προκάλεσε ασυνήθιστα έντονη συζήτηση.

«Μήπως, όμως, έχουμε υπερβολική ελευθερία;» σχολίασε ένας από τους συμμετέχοντες.

«Τι εννοείς;» τον ρώτησα.

«Παντού γύρω μας βλέπεις ελευθερία. Είναι, άραγε, καλό αυτό; Να, φορούν σκισμένα τζιν, βάζουν δαχτυλίδια στη μύτη — τι καλό έχει αυτό;» επέμεινε.

«Κι αυτό είναι ελευθερία;» παρενέβη ένας άλλος. «Τους έπεισαν ότι είναι όμορφο, κι εκείνοι το υιοθέτησαν. Δεν είναι επιλογή· είναι απλώς μόδα».

Η συζήτηση συνεχίστηκε για ώρα, προσπαθώντας να ορίσουμε τι σημαίνει ελευθερία: ελευθερία από την εξουσία των άλλων; Από τον ίδιο μας τον εαυτό; Από την αμαρτία;

Παρακολουθώντας τον διάλογο, σκεφτόμουν πόσο δύσκολη έννοια είναι η ελευθερία για τον άνθρωπο. Κάποιος νιώθει πως δεν έχει αρκετή, κάποιος άλλος πως έχει υπερβολική. Για μερικούς σημαίνει σκισμένα τζιν· για άλλους, το μοναχικό ένδυμα. Κι όμως, όσο περίπλοκη κι αν είναι η συζήτηση, το μήνυμα της Αγίας Γραφής είναι σαφές: ο Θεός μας καλεί στην ελευθερία, όχι στη δουλεία. «Εσείς, αδελφοί, κληθήκατε σε ελευθερία· μόνο να μη γίνει η ελευθερία αφορμή για τη σάρκα, αλλά με αγάπη να υπηρετείτε ο ένας τον άλλο», γράφει ο απόστολος Παύλος.

Βέβαια, οι συμμετέχοντες είχαν δίκιο όταν επισήμαιναν πως η ελευθερία κρύβει κινδύνους. Για κάποιον λόγο, όμως, ο Θεός αποδέχεται αυτόν τον κίνδυνο. Ήδη στον Παράδεισο, σύμφωνα με τη Γένεση, ο άνθρωπος μπορούσε να φάει από όλα τα δέντρα, εκτός από ένα. Αυτός ο μοναδικός περιορισμός μοιάζει σχεδόν να λέει: «Μπορείς να επιλέξεις κάτι διαφορετικό από αυτό που σου προτείνω». Η ελευθερία δεν είναι ένα τυχαίο παραπροϊόν. Είναι τόσο σημαντική, ώστε ο Θεός είναι πρόθυμος να αναλάβει το ρίσκο, γνωρίζοντας πού μπορεί να οδηγήσει.

Μετά τη συνάντηση, καθώς οι υπόλοιποι αποχωρούσαν, ο ίδιος συνομιλητής με πλησίασε και μου είπε:

«Στη Σοβιετική Ένωση έλεγαν: “Το Κόμμα είναι ο νους, η τιμή και η συνείδηση της εποχής μας”. Γιατί να μη βάλουμε στη θέση του τη Βίβλο και να μιμηθούν όλοι τη διδασκαλία της;»

Ήταν μάλλον ρητορικό το ερώτημά του· δεν περίμενε απάντηση. Εγώ, όμως, θυμήθηκα όσα είχα διαβάσει στα βιβλία της Ιστορίας για κράτη που επιχείρησαν ακριβώς αυτό: να αναγκάσουν τους ανθρώπους να ζουν σύμφωνα με τη Βίβλο. Κάτι παρόμοιο είχα δει και γύρω μου. Και ποτέ δεν οδήγησε στο αποτέλεσμα που προσδοκούσαν όσοι το επιδίωξαν.

Ίσως, τελικά, να μην μπορούμε να αγαπήσουμε χωρίς ελευθερία.