Η γέννηση του Αγίου Προφήτη, Προδρόμου και Βαπτιστή Ιωάννη είναι μια από τις μεγάλες εκκλησιαστικές διακοπές. Η Εκκλησία τιμά ιδιαίτερα τον Ιωάννη τον Βαπτιστή ως τον μεγαλύτερο από τους προφήτες, για τον οποίο ο ίδιος ο Κύριος είπε: "από εκείνους που γεννήθηκαν από γυναίκες, δεν έχει αναστηθεί μεγαλύτερος Ιωάννης ο Βαπτιστής" (Ματθ. 11:11). Από την αρχή, η ζωή του χαρακτηρίστηκε από την ειδική εκλογή του Θεού: υποτίθεται ότι ήταν αυτός που θα προετοίμαζε τους ανθρώπους να συναντήσουν τον Σωτήρα.
Το ευαγγέλιο του Λουκά μας λέει ότι οι γονείς του Αγίου Ιωάννη ήταν ο δίκαιος Ζαχαρίας και η Ελισάβετ. Ο Ζαχαρίας ήταν ιερέας και η Ελισάβετ προερχόταν από την οικογένεια του Ααρών. Έζησαν μια μακρά ζωή ευσέβειας, αλλά δεν είχαν παιδιά: η Ελισάβετ ήταν στείρα. Στον αρχαίο κόσμο, η παιδική ηλικία θεωρήθηκε ως μια σοβαρή δοκιμασία και ακόμη και μια ντροπή, οπότε η γέννηση ενός γιου στα γηρατειά έγινε ένα μεγάλο έλεος του Θεού γι ' αυτούς.
Μια μέρα, όταν ο Ζαχαρίας υπηρετούσε στο ναό της Ιερουσαλήμ, του εμφανίστηκε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Ο άγγελος ανακοίνωσε ότι ο Ζαχαρίας και η Ελισάβετ θα είχαν έναν γιο, ο οποίος θα ονομαζόταν Ιωάννης. Θα είναι μεγάλος ενώπιον του Κυρίου, θα γεμίσει με το Άγιο Πνεύμα και θα μετατρέψει πολλούς στον Θεό. Αλλά ο Ζαχαρίας ρώτησε: πώς μπορεί ένα παιδί να γεννηθεί από ηλικιωμένους γονείς; Για αυτή την αμφιβολία, χτυπήθηκε χαζός μέχρι την ώρα της εκπλήρωσης του αγγελικού λόγου.
Η γέννηση του Ιωάννη του Βαπτιστή ήταν ένα θαύμα που προκάλεσε ένα ακόμη μεγαλύτερο θαύμα — τη γέννηση του Χριστού. Ο Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ λέει ότι η θαυματουργή γέννηση της άγονης και ηλικιωμένης Ελισάβετ προετοίμασε τους ανθρώπους για το μυστήριο της γέννησης του Σωτήρα από την Παναγία. Ο Θεός δείχνει ότι τίποτα δεν είναι αδύνατο γι ' αυτόν. Αυτός που επιλύει τη στειρότητα της ηλικιωμένης γυναίκας είναι σε θέση να κάνει την Παναγία Μητέρα χωρίς να παραβιάσει την αγνότητά της.
Όταν ήρθε η ώρα, η Ελισάβετ γέννησε έναν γιο και όλοι οι συγγενείς και οι γείτονες χάρηκαν μαζί της. Τα λόγια του Αρχαγγέλου εκπληρώθηκαν: "πολλοί θα χαρούν για τη γέννησή του" (Λκ. 1:14). Αυτή η χαρά δεν ήταν μόνο οικογενειακή. Στη γέννηση του Ιωάννη, η προσέγγιση του Μεσσία, τον οποίο περίμενε ο λαός του Θεού, ήταν ήδη αισθητή.
Την όγδοη ημέρα, σύμφωνα με το νόμο του Μωυσή, το μωρό έπρεπε να περιτμηθεί και να του δοθεί ένα όνομα. Οι συγγενείς του ήθελαν να τον ονομάσουν Ζαχαρία, από τον πατέρα του. Αλλά η Ελισάβετ είπε: "Όχι, αλλά να τον αποκαλέσω Ιωάννη". 1:60). Τότε ρώτησαν τον Ζαχαρία. Ζήτησε ένα δισκίο και έγραψε:"ο Ιωάννης είναι το όνομά του". 1:63). Την ίδια στιγμή, το στόμα του άνοιξε, η χαζή σταμάτησε και άρχισε να επαινεί τον Θεό. Όλοι οι παρευρισκόμενοι καταλήφθηκαν από φόβο και θαυμασμό και ρώτησαν: "τι θα κάνει αυτό το μωρό;" (Λουκά. 1:66). Και η απάντηση περιέχεται ήδη στο σχέδιο του Θεού: το μωρό θα γίνει ο πρόδρομος του Κυρίου.
Το όνομα Ιωάννης σημαίνει "ο Θεός είναι ελεήμων"ή" η χάρη του Θεού". Πράγματι, ολόκληρη η ζωή του Αγίου Ιωάννη έγινε μαρτυρία του ελέους του Θεού στους ανθρώπους. Δεν έδειξε τον εαυτό του, δεν ζήτησε δόξα, αλλά μίλησε για τον Χριστό όλη του τη ζωή. Η διακονία του ήταν η διακονία μιας φωνής που καλεί ένα άτομο σε μετάνοια και συνάντηση με τον Θεό: "προετοιμάστε τον δρόμο του Κυρίου, κάντε τα μονοπάτια του ευθεία" (ΜΚ. 1:3).
Η εκκλησιαστική παράδοση μας λέει ότι μετά τη γέννηση του Χριστού, όταν ο βασιλιάς Ηρώδης διέταξε τον ξυλοδαρμό των βρεφών, η Αγία Ελισάβετ κρύφτηκε με τον μικρό Ιωάννη στην έρημο. Ο δίκαιος Ζαχαρίας σκοτώθηκε στο ναό επειδή δεν αποκάλυψε το πού βρίσκεται ο γιος του. Ο ίδιος ο Ιωάννης, προστατευμένος από το χέρι του Θεού, μεγάλωσε στην έρημο μέχρι την ημέρα της εμφάνισής του στον λαό του Ισραήλ.
Η γιορτή της Γεννήσεως του Ιωάννη του Βαπτιστή μας υπενθυμίζει ότι ο Θεός ενεργεί ήσυχα αλλά αγέρωχα στην ιστορία. Όπου ένα άτομο βλέπει την αδυναμία, ο Κύριος ανοίγει το δρόμο της σωτηρίας. Όπου φαίνεται ότι η ελπίδα έχει ξεθωριάσει, γεννιέται η χαρά. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής έρχεται στον κόσμο ως η αυγή πριν από την ανατολή του ήλιου της αλήθειας — ο Χριστός ο Σωτήρας.
Τιμώντας τη γέννηση του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, η Εκκλησία μας καλεί να ακούσουμε την κύρια κλήση του: να μετανοήσουμε, να καθαρίσουμε τις καρδιές μας, να διορθώσουμε το μονοπάτι της ζωής μας και να προετοιμάσουμε μια θέση για τον Κύριο μέσα μας. Εξάλλου, ο Χριστός έρχεται όχι μόνο στην ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και στην καρδιά κάθε ατόμου που είναι έτοιμο να τον δεχτεί.