Η UNESCO αποφάσισε να εντάξει το παλαιστινιακό χωριό Σεβαστία, στη Δυτική Όχθη του Ιορδάνη, τόσο στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς όσο και στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο. Η απόφαση ελήφθη στις 24 Ιουλίου, κατά την 47η σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς που πραγματοποιήθηκε στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας.
Η Σεβαστία ταυτίζεται από την πλειονότητα των ιστορικών και αρχαιολόγων με την αρχαία βιβλική Σαμάρεια, πρωτεύουσα του Βόρειου Βασιλείου του Ισραήλ, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη ιστορική, αρχαιολογική και θρησκευτική σημασία στην περιοχή.
Η UNESCO αιτιολόγησε την ταχεία διαδικασία ένταξης επικαλούμενη τους κινδύνους που αντιμετωπίζει το μνημείο λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τον οργανισμό, η ακεραιότητα του αρχαιολογικού συγκροτήματος ενδέχεται να επηρεαστεί από το σχέδιο δημιουργίας του εθνικού πάρκου «Σαμάρεια», το οποίο προβλέπει απαλλοτριώσεις γης και διαχωρισμό τμημάτων του ιστορικού χώρου.
Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από το Ισραήλ. Το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας υποστήριξε ότι η παλαιστινιακή πλευρά παρουσίασε μονομερώς την κατάσταση και κατηγόρησε την UNESCO ότι παραβλέπει την εβραϊκή και χριστιανική ιστορική κληρονομιά της αρχαίας Σαμάρειας.
Αντίθετα, οι παλαιστινιακές αρχές χαιρέτισαν την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την διεθνή αναγνώριση των μακροχρόνιων προσπαθειών των κατοίκων της Σεβαστίας για τη διατήρηση και προστασία του αρχαιολογικού χώρου.
Η Σαμάρεια υπήρξε η πρωτεύουσα του Βόρειου Βασιλείου του Ισραήλ, που ιδρύθηκε από τον βασιλιά Αμβρί. Στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται επανειλημμένα ως πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο των βόρειων φυλών του Ισραήλ, ενώ εκεί έδρασαν οι προφήτες Ηλίας, Ελισαίος, Αμώς και Ωσηέ.
Στην Καινή Διαθήκη η Σαμάρεια κατέχει επίσης εξέχουσα θέση. Από την περιοχή πέρασε ο Ιησούς Χριστός, ενώ εκεί πραγματοποιήθηκε η γνωστή συνομιλία Του με τη Σαμαρείτιδα στο Φρέαρ του Ιακώβ. Επιπλέον, η παραβολή του Καλού Σαμαρείτη συνδέει διαχρονικά το όνομα της περιοχής με την έννοια της αγάπης προς τον πλησίον. Μετά την Πεντηκοστή, οι Απόστολοι κήρυξαν το Ευαγγέλιο στη Σαμάρεια, όπου δημιουργήθηκαν από τις πρώτες χριστιανικές κοινότητες.
Ο αρχαιολογικός χώρος της Σεβαστίας περιλαμβάνει μνημεία από πολλές ιστορικές περιόδους, όπως την Εποχή του Σιδήρου, την ελληνιστική, τη ρωμαϊκή, τη βυζαντινή και την ισλαμική εποχή. Οι ανασκαφές, που πραγματοποιούνται από τις αρχές του 20ού αιώνα, έχουν αποκαλύψει τα ερείπια του ανακτόρου των βασιλέων του Ισραήλ, ισχυρά οχυρωματικά τείχη, ρωμαϊκή κιονοστοιχία, φόρουμ, θέατρο, ναό αφιερωμένο στον αυτοκράτορα Αύγουστο, καθώς και πολυάριθμες βυζαντινές εκκλησίες.
Σύμφωνα με την αρχαία χριστιανική παράδοση, στη Σεβαστία βρίσκεται και ο τόπος ταφής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστή, όπου κατά τη βυζαντινή περίοδο ανεγέρθηκε μεγάλη βασιλική.
Η τύχη της Σεβαστίας αποτελεί αντικείμενο πολιτικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης τα τελευταία χρόνια. Τον Ιούνιο, η Κνεσέτ ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση νομοσχέδιο που προβλέπει τη μεταφορά της διαχείρισης αρχαιολογικών και θρησκευτικών μνημείων της Ιουδαίας και της Σαμάρειας στο Υπουργείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Ισραήλ. Το σχέδιο προβλέπει επίσης δυνατότητα εξαγοράς και απαλλοτρίωσης γης όπου βρίσκονται ιστορικά μνημεία.
Οι επικριτές του νομοσχεδίου εκτιμούν ότι η πρωτοβουλία ενισχύει τον ισραηλινό έλεγχο στην αμφισβητούμενη περιοχή, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι στόχος της είναι η αποτελεσματικότερη προστασία μνημείων ιδιαίτερης σημασίας για τη βιβλική ιστορία.
-
Τα αόρατα φτερά της αδυναμίας
Γιανα Καπαέβα
Όλοι οι Συγγραφείς