Στις 4 Ιουνίου 2026, ο Μητροπολίτης Varsonofy της Αγίας Πετρούπολης και της Ladoga μίλησε στη σύνοδο "θρησκεία και Οικονομία: κοινοί στόχοι, δυνατότητες αλληλεπίδρασης" στο πλαίσιο του XXIX Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, που πραγματοποιήθηκε στις 3-6 Ιουνίου στο Συνεδριακό και Εκθεσιακό Κέντρο Expoforum.
Στην έκθεσή του, ο επίσκοπος τόνισε ότι τα οικονομικά είναι απλώς ένα εργαλείο, όχι ο σκοπός και το νόημα της ζωής. Η ίδια η υλική διάσταση αφήνει την ψυχή σε κατάσταση σημασιολογικής και πνευματικής πείνας, δεν φέρνει ευτυχία. Τα υλικά αγαθά δεν είναι καλά ή κακά, το ερώτημα είναι πώς να τα απορρίψετε: σκεφτείτε μόνο τον προσωπικό εμπλουτισμό ή την ευημερία των άλλων.
"Η ίδια η λέξη "οικονομία" μεταφράζεται από την ελληνική ως "κτίριο κατοικιών", δήλωσε ο Σεβασμιώτατος. - Στην πατερική θεολογία, αυτός ο όρος έχει μεγάλη σημασία: ολόκληρο το θεϊκό σχέδιο για τον κόσμο ονομάζεται οικονομία, η οικονομία της σωτηρίας. Ο Θεός ενεργεί ως κύριος, δίνοντας στους ανθρώπους πόρους όχι για χαοτική κατανάλωση, αλλά για τη μεταμόρφωση του δημιουργημένου κόσμου. Επομένως, με την αρχική έννοια, τα οικονομικά δεν είναι μόνο η εξαγωγή κέρδους ή η ικανοποίηση των υλικών αναγκών, αλλά η υπεύθυνη διαχείριση του πλούτου που έχει ανατεθεί από τον Θεό. Ως εκ τούτου, μια μεγάλη ευθύνη βαρύνει εκείνους που διαθέτουν πόρους για να το κάνουν αυτό δίκαια, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά συμφέροντα και τις ανάγκες των ανθρώπων".
"Τα οικονομικά και η θρησκεία έχουν κοινούς στόχους εδώ — την επιθυμία για ένα άτομο να ζήσει με αξιοπρέπεια, καλά και πλήρως", συνέχισε ο επίσκοπος. - Η φτώχεια, τα κοινωνικά προβλήματα και η διαστρωμάτωση της κοινωνίας σε πλούσιους και φτωχούς σχετίζονται περισσότερο με τη σφαίρα της οικονομίας. Αλλά δεν είναι μόνο οικονομικά ότι ένα άτομο μπορεί να είναι καταπιεσμένο και φτωχό. Η Εκκλησία αγωνίζεται με πνευματική εξαθλίωση. Εξάλλου, μπορεί κανείς να κατέχει ανείπωτα πλούτη ενώ παραμένει πνευματικά φτωχός και τότε όλα τα γήινα αγαθά χάνουν το νόημά τους και η επιδίωξη νέων αισθήσεων αφήνει την καρδιά κενή. Ο Χριστός είπε: "Μη βάζετε για τον εαυτό σας θησαυρούς στη γη, όπου ο σκώρος και η σκουριά καταστρέφουν και όπου οι κλέφτες εισβάλλουν και κλέβουν, αλλά βάζετε για τον εαυτό σας θησαυρούς στον ουρανό" (Ματθ. 6:19-20). Σύμφωνα με τα λόγια του βασιλιά και προφήτη Δαβίδ, "αν ο Κύριος δεν χτίσει σπίτια, αυτοί που τα χτίζουν εργάζονται μάταια" (Ψαλμ. 126:1). Ανεξάρτητα από το πόσο τέλειο δημιουργείται ένα οικονομικό μοντέλο, αν δεν βασίζεται στην πέτρα της πίστης και στον ηθικό νόμο, οι οικοδόμοι εργάζονται μάταια. Ο στόχος οποιασδήποτε ηθικά προσανατολισμένης οικονομίας δεν είναι η αφηρημένη ανάπτυξη του ακαθάριστου προϊόντος, αλλά η υπέρβαση της φτώχειας και των κοινωνικών προβλημάτων ως ταπείνωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας".
"Ομοίως, ο στόχος της χριστιανικής αποστολής είναι να βγάλει ένα άτομο από μια κατάσταση πνευματικής αποξένωσης και πνευματικού θανάτου. Συμφωνούμε στον καθορισμό των στόχων μας-προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα σύστημα όπου ένα άτομο δεν μπορεί να επιβιώσει, αλλά να ζήσει μια γεμάτη ζωή ζωή, τόσο οικονομικά όσο και πνευματικά. Είτε ένα άτομο εργάζεται μόνο για τη δική του ευημερία, η οποία είναι μια έκφραση ακραίου εγωισμού, είτε για την ευημερία κάτι περισσότερο-το κράτος, την κοινωνία, την οικογένεια—εκείνων που μας χρειάζονται. Το μέγιστο όφελος για την Εκκλησία είναι να σώσει όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, να τους φέρει στον Θεό και να τους διδάξει την ορθόδοξη πίστη. Αλλά αυτό είναι δυνατό μόνο στην ενεργό αγάπη, για την οποία οι Αγίες Γραφές μιλούν τόσο πολύ. Ο Απόστολος Ιωάννης ο Θεολόγος ρωτά: "αλλά όποιος έχει πλούτο στον κόσμο, αλλά βλέπει τον αδελφό του σε ανάγκη και κλείνει την καρδιά του μακριά από αυτόν, πώς μένει μέσα του η αγάπη του Θεού; Τα παιδιά μου! Ας μην αγαπάμε με λόγια ή με γλώσσα, αλλά με πράξεις και με αλήθεια" (1 Ιω. 3:17). Η φροντίδα για τα βάσανα είναι απαραίτητη προϋπόθεση της χριστιανικής ζωής. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει: "ο ευεργέτης δεν πρέπει να διερευνά τη ζωή των φτωχών, αλλά να βοηθά τους φτωχούς και να ικανοποιεί την ανάγκη. Μια δικαιολογία για τους φτωχούς είναι η έλλειψη και η ανάγκη; μην του ζητάτε τίποτα περισσότερο. αλλά αν χρειάζεται την απαραίτητη τροφή, τότε θα ικανοποιήσουμε την πείνα του". Είναι δυνατόν να έχουμε μια πραγματικά χριστιανική κοινωνία που αποτελείται μόνο από τους φτωχούς και τους πάσχοντες; Όχι, επειδή ένα άτομο που αποτελείται από πνεύμα, ψυχή και σώμα πρέπει να φροντίζει για όλα όσα συνθέτουν τη φύση του", δήλωσε ο Μητροπολίτης Βαρσονόφυ.
Ο Σεβασμιώτατος σημείωσε ότι η υλική ευημερία στην Ορθόδοξη κατανόηση δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μπορεί να είναι μια έκφραση ενεργητικής αγάπης για τον πλησίον όταν η οικονομία "λειτουργεί" προς όφελος της οικογένειας, της πόλης και της χώρας. Σήμερα, υπάρχουν ενώσεις Ορθοδόξων επιχειρηματιών που αλληλεπιδρούν με την Εκκλησία, ασχολούνται με φιλανθρωπικούς σκοπούς και πνευματική εκπαίδευση.
Το δυναμικό μιας τέτοιας συνεργασίας μπορεί να αποκαλυφθεί σε τρία επίπεδα: σε προσωπικό επίπεδο (σχηματισμός χριστιανικής φιγούρας σε οικονομικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες), σε εταιρικό ή κοινοτικό επίπεδο (ανάπτυξη της Ενοριακής κοινωνικής επιχειρηματικότητας, όταν τα κέρδη από δραστηριότητες κατευθύνονται σε φιλανθρωπικούς σκοπούς και κοινωνική υπηρεσία), σε κρατικό επίπεδο (προώθηση ηθικά υπεύθυνων επιχειρηματικών προτύπων).
Ο επίσκοπος τόνισε ότι όπως μια οικονομία χωρίς θρησκευτική συνιστώσα και πνευματικό περιεχόμενο μειώνει ένα άτομο στο επίπεδο ενός καταναλωτή, η θρησκεία, ως κοινωνικός θεσμός χωρίς οικονομικό ορίζοντα, κινδυνεύει να παραμείνει ανενεργός.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον τρόπο προσδιορισμού του δυναμικού των θρησκευτικών αξιών στην τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας, του ρόλου που διαδραματίζουν οι αξίες και οι θρησκευτικές παραδόσεις στην ανάπτυξη των σύγχρονων οικονομικών συστημάτων, σε ποιο βαθμό η θρησκεία και η οικονομία ως δύο σφαίρες της ανθρώπινης δραστηριότητας είναι επί του παρόντος ανοιχτές μεταξύ τους και ποιες είναι οι δυνατότητες για την επιτυχή αλληλεπίδρασή τους.

Φωτογραφία: Διάκονος Ilya Andrianov