Επιφυλάξεις για τη μεταβίβαση ιστορικών ορθόδοξων ναών στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και για ενδεχόμενη αλλαγή του καθεστώτος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Λιθουανίας διατυπώνει η Νομική Υπηρεσία του λιθουανικού Κοινοβουλίου.

Η Νομική Υπηρεσία της Γραμματείας του Σέιμας της Λιθουανίας εντόπισε ζητήματα συνταγματικότητας σε δύο νομοσχέδια που προβλέπουν τη μεταβίβαση ιστορικών ορθόδοξων ναών στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και ενδέχεται να οδηγήσουν σε αλλαγή του καθεστώτος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Λιθουανίας. Τα σχετικά πορίσματα, με ημερομηνία 28 Οκτωβρίου, δημοσιεύθηκαν στον ιστότοπο της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Λιθουανίας.

Το πρώτο νομοσχέδιο, με αριθμό XVP-1977, προβλέπει τη μεταβίβαση στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Ιεράς Μονής του Αγίου Πνεύματος, του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, των ναών της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Νικολάου στο Βίλνιους, καθώς και του Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Βέβις.

Σύμφωνα με τους νομικούς του Κοινοβουλίου, τα συγκεκριμένα ακίνητα ανήκουν σε θρησκευτικές οργανώσεις που είναι νόμιμα καταχωρισμένες στη Λιθουανία και όχι στο Πατριαρχείο Μόσχας. Ως εκ τούτου, η μεταβίβασή τους χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα δικαιώματα των νόμιμων ιδιοκτητών αντίκειται στις συνταγματικές εγγυήσεις προστασίας της ιδιοκτησίας και ενδέχεται να υποκαταστήσει την προβλεπόμενη δικαστική διαδικασία επίλυσης περιουσιακών διαφορών.

Το δεύτερο νομοσχέδιο, με αριθμό XVP-1979, δημιουργεί τη δυνατότητα επανεξέτασης του καθεστώτος των παραδοσιακών θρησκευτικών οργανώσεων και κατοχύρωσης της αποκλειστικής εκπροσώπησης των Ορθοδόξων της Λιθουανίας από εκκλησιαστικό κέντρο που συνδέεται με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Η Νομική Υπηρεσία εκτιμά ότι οι σχετικές διατάξεις εγείρουν ζητήματα συμβατότητας με το άρθρο 43 του Συντάγματος της Λιθουανίας, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα των θρησκευτικών οργανώσεων να διοικούνται αυτόνομα, σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες και τα καταστατικά τους. Οι νομικοί υπογραμμίζουν επίσης ότι το ιστορικά διαμορφωμένο καθεστώς μιας παραδοσιακής θρησκευτικής κοινότητας δεν μπορεί να καταργείται αυθαίρετα από τον νομοθέτη.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Λιθουανίας έχει ήδη εκφράσει την αντίθεσή της στις προτεινόμενες ρυθμίσεις. Ο μητροπολίτης Βίλνιους και Λιθουανίας Ιννοκέντιος απηύθυνε έκκληση προς τον πρόεδρο της χώρας, Γκιτάνας Ναουσέντα, τον πρόεδρο του Σέιμας και τον πρωθυπουργό, ζητώντας να εξετάσουν τις πιθανές συνέπειες των αλλαγών για την εκκλησιαστική περιουσία και τα δικαιώματα των πιστών.

Αντιδράσεις έχουν εκφράσει και οι ενορίες των ναών που περιλαμβάνονται στα νομοσχέδια. Στο Κοινοβούλιο κατατέθηκαν παρεμβάσεις από την αδελφότητα της Ιεράς Μονής του Αγίου Πνεύματος και τις κοινότητες των ναών της Αγίας Παρασκευής, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του Αγίου Νικολάου και της Κοιμήσεως στο Βέβις. Οι πιστοί κάλεσαν τους βουλευτές να μην επιτρέψουν τη μεταβίβαση των ιερών ναών, τονίζοντας ότι δικαιούνται να καθορίζουν οι ίδιοι την εκκλησιαστική τους υπαγωγή.

Τα πορίσματα της Νομικής Υπηρεσίας ενισχύουν τα επιχειρήματα όσων αντιτίθενται στα νομοσχέδια, χωρίς ωστόσο να συνεπάγονται την αυτόματη απόρριψή τους. Η τελική απόφαση για την τύχη των προτεινόμενων ρυθμίσεων ανήκει στο Σέιμας της Λιθουανίας.