Ο Πατριάρχης Σερβίας Πορφύριος συμμετείχε στα γυρίσματα ενός νέου ντοκιμαντέρ και μιας πολυμερικής τηλεοπτικής παραγωγής αφιερωμένων στον Άγιο Σάββα, τον πρώτο Αρχιεπίσκοπο της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σερβικής ιστορίας.

Οι εναρκτήριες και καταληκτικές σκηνές γυρίστηκαν στην κρύπτη του Ιερού Ναού του Αγίου Σάββα στο Βελιγράδι, με φόντο τη μνημειακή τοιχογραφία των Σέρβων Αγίων. Σύμφωνα με τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, το μήνυμα του Πατριάρχη Πορφυρίου προσδίδει στην παραγωγή ιδιαίτερο πνευματικό και συμβολικό χαρακτήρα, συνδέοντας την παρακαταθήκη του Αγίου Σάββα με τη σύγχρονη εποχή και αναδεικνύοντας τη διαχρονική σημασία του για τον σερβικό λαό.

Τη σκηνοθεσία και την παραγωγή του έργου έχει αναλάβει ο ντοκιμαντερίστας και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κονέκτικατ, Ζέλικο Μίρκοβιτς. Τα γυρίσματα πραγματοποιούνται στη Σερβία, στο Άγιον Όρος και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στόχος των δημιουργών είναι να παρουσιάσουν τον Άγιο Σάββα όχι μόνο ως εκκλησιαστικό ηγέτη, αλλά και ως φωτισμένο παιδαγωγό, διπλωμάτη και προσωπικότητα που κατόρθωσε να ενώσει τους ανθρώπους γύρω από κοινές πνευματικές αξίες.

Το έργο απευθύνεται σε ευρύ κοινό και φιλοδοξεί να γνωρίσει στις νεότερες γενιές τον καθοριστικό ρόλο της πίστης, της παιδείας, της υπευθυνότητας και της αλληλεγγύης στη διαμόρφωση της ιστορίας του σερβικού έθνους.

Ο ιδρυτής της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας

Ο Άγιος Σάββας (περ. 1175–1236), κατά κόσμον Ράστκο Νεμάνιτς, θεωρείται ο ιδρυτής της αυτοκέφαλης Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ως νεότερος γιος του μεγάλου ζουπάνου Στεφάνου Νεμάνια, εγκατέλειψε τη ζωή του πρίγκιπα και μετέβη κρυφά στο Άγιον Όρος, όπου εκάρη μοναχός. Μαζί με τον πατέρα του, ο οποίος αργότερα ακολούθησε επίσης τον μοναχικό βίο, ανακαίνισε τη Μονή Χιλανδαρίου, η οποία εξελίχθηκε στο σημαντικότερο πνευματικό κέντρο του σερβικού μοναχισμού.

Το 1219 πέτυχε από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως την αναγνώριση του αυτοκεφάλου της Σερβικής Εκκλησίας και έγινε ο πρώτος Αρχιεπίσκοπός της, γεγονός που ενίσχυσε τόσο την εκκλησιαστική όσο και την κρατική ανεξαρτησία της μεσαιωνικής Σερβίας.

Διαχρονική κληρονομιά

Ο Άγιος Σάββας συνέβαλε επίσης αποφασιστικά στην ανάπτυξη της νομοθεσίας και της εκπαίδευσης στη Σερβία. Συνέταξε το «Νομοκανόνιο του Αγίου Σάββα» («Ζακονοπράβιλο»), τον πρώτο σερβικό κώδικα εκκλησιαστικού και πολιτικού δικαίου, ο οποίος αποτέλεσε για αιώνες τη βάση του νομικού συστήματος της χώρας. Παράλληλα, ίδρυσε σχολεία σε μοναστήρια και τιμάται ως προστάτης της παιδείας. Η μνήμη του εορτάζεται στις 27 Ιανουαρίου, ημέρα που αποτελεί εθνική εορτή για όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Σερβίας.

Ιδιαίτερη θέση στη συλλογική μνήμη των Σέρβων κατέχει και η τύχη των λειψάνων του Αγίου. Το 1594, κατόπιν εντολής του μεγάλου βεζίρη Σινάν Πασά, τα λείψανά του πυρπολήθηκαν στο Βελιγράδι με στόχο την καταστολή της σερβικής εξέγερσης και την κάμψη του φρονήματος του λαού. Ωστόσο, το γεγονός αυτό ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την τιμή προς το πρόσωπό του. Στο σημείο όπου, σύμφωνα με την παράδοση, κάηκαν τα λείψανά του, δεσπόζει σήμερα ο επιβλητικός Ναός του Αγίου Σάββα, ένας από τους μεγαλύτερους ορθόδοξους ναούς στον κόσμο.

Την παραγωγή του ντοκιμαντέρ έχουν αναλάβει οι εταιρείες Optimistic Film και Telekom Srbija. Οι δημιουργοί επιδιώκουν το έργο να αποτελέσει όχι μόνο μια ιστορική καταγραφή της ζωής και της δράσης του Αγίου Σάββα, αλλά και μια πολιτιστική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, αναδεικνύοντας τη διαχρονική αξία των ιδανικών της παιδείας, της ενότητας και της προσφοράς προς τον συνάνθρωπο στον 21ο αιώνα.