Τμήμα λειψάνων του Αγίου Γοραζδ—μαθητή των ισαποστόλων Κυρίλλου και Μεθοδίου και, σύμφωνα με την παράδοση, διαδόχου του Μεθοδίου στον μοραβικό θρόνο—επέστρεψε για πρώτη φορά μετά από πάνω από 1.200 χρόνια στην ιστορική του πατρίδα. Στις 8 Αυγούστου, ο Επίσκοπος Ολομούτς-Μπρνο Ησαΐας μετέφερε το ιερό κειμήλιο από την Αλβανία στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γοραζδ στην Ολομούτς, όπως αναφέρει ο ιστότοπος της ομώνυμης επισκοπής.

Μαζί με το τμήμα λειψάνων του Γοραζδ, μεταφέρθηκαν επίσης λείψανα του Αγίου Αγγελαρ—ενός ακόμη μαθητή των Κυρίλλου και Μεθοδίου.

Για τους ορθοδόξους της Τσεχίας, το γεγονός θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό. Ο Γοραζδ συνδέεται με την ιστορία του σλαβικού χριστιανισμού στην Κεντρική Ευρώπη και θεωρείται ένας από τους πρώτους συνεχιστές του έργου των δύο αγίων στη Μεγάλη Μοραβία.

Ο Άγιος Γοραζδ έζησε τον 9ο αιώνα και υπήρξε ένας από τους πιο κοντινούς μαθητές του Κυρίλλου και του Μεθοδίου. Σύμφωνα με την παράδοση, πριν από τον θάνατό του το 885, ο Μεθόδιος τον ανέδειξε ως άξιο διάδοχο, τονίζοντας ότι ήταν «άνδρας ελεύθερος και εκ της γης σας». Λέγεται επίσης ότι καταγόταν από τη Μοραβία και γνώριζε καλά σλαβικά, ελληνικά και λατινικά.

Μετά τον θάνατο του Μεθοδίου, όμως, η θέση των μαθητών του άλλαξε δραματικά. Οι υποστηρικτές της λατινικής εκκλησιαστικής παράδοσης ενίσχυσαν την εκτόπιση της σλαβικής θείας λατρείας και πολλοί από τους μαθητές εξορίστηκαν από τη Μεγάλη Μοραβία. Ένα μέρος τους—ανάμεσά τους ο Κλήμης, ο Ναούμ, ο Γοραζδ και ο Αγγελαρ—οδηγήθηκε στα Βαλκάνια. Ο Κλήμης και ο Ναούμ κήρυξαν στην περιοχή της σημερινής Βόρειας Μακεδονίας (στην Αχρίδα), ενώ ο Γοραζδ και ο Αγγελαρ κατέληξαν στην Αλβανία, όπου ολοκλήρωσαν τη επίγεια πορεία τους. Εκεί βρίσκονται, μέχρι σήμερα, τα λείψανά τους.

Η επιστροφή του τμήματος λειψάνων προηγήθηκε από ταξίδι του επισκόπου Ησαΐα στην Αλβανία. Όπως σημειώνει η οικεία επισκοπή, το ιερό κειμήλιο φυλασσόταν σε ναό που σήμερα έχει καθεστώς μουσείου. Για δεκαετίες, λόγω της κρατικής αθεϊστικής πολιτικής, η πρόσβαση σε εκκλησιαστικούς εκπροσώπους ήταν περιορισμένη. Τελικά, οι αλβανικές αρχές έδωσαν άδεια για τη μεταφορά μικρής μερίδας λειψάνων στην Τσεχία, η οποία πλέον βρίσκεται στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γοραζδ στην Ολομούτς.

«Για εμάς πρόκειται για ένα εντελώς εξαιρετικό γεγονός. Νιώθουμε όχι μόνο την πνευματική στήριξη του Αγίου Γοραζδ, αλλά τώρα και την παρουσία του με σαρκικό τρόπο», δήλωσε ο επίσκοπος Ησαΐας.

Στη σύγχρονη Τσεχία, ο Γοραζδ αντιμετωπίζεται ως σύμβολο μιας αρχαίας σλαβικής χριστιανικής παράδοσης, άρρηκτα συνδεδεμένης με τη Μεγάλη Μοραβία και την αποστολή των Κυρίλλου και Μεθοδίου. Η επιστροφή του στη Μοραβία ερμηνεύεται ως αποκατάσταση της σύνδεσης με εκείνη την περίοδο κατά την οποία η θεία λατρεία και ο χριστιανικός φωτισμός μεταδίδονταν στη γλώσσα που κατανοούσαν οι άνθρωποι.

Παράλληλα, για την Αλβανία, ο Γοραζδ εντάσσεται σε μια ευρύτερη βαλκανική παράδοση τιμής των μαθητών των Κυρίλλου και Μεθοδίου. Μαζί με τον Κλήμη Αχρίδος, τον Ναούμ, τον Αγγελαρ και άλλους μαθητές, θεωρείται από τους θεμελιωτές της διάδοσης της σλαβικής γραφής και της χριστιανικής κουλτούρας στα Βαλκάνια. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας υπογραμμίζει και αυτή τη σημασία της αποστολής των Κυρίλλου και Μεθοδίου για ολόκληρο τον σλαβικό κόσμο.